Alışık olmadığımız bir israf türünden söz etmeye çalışalım bugünkü yazımızda: Biz insanların bilerek ya da bilmeyerek kendisini israf etmesi. Peki, biz dünyaya gelen insanlar belirli bir zaman diliminde, yani son nefesine kadar kendisini nasıl israf eder, hiç düşündük mü? Kazandığını sanırken nasıl kaybeder biz insanlar kendisini? Alışık olmadığımız israf çeşitleri var mıdır? Saydığımız israflar içerisinde en tehlikeli olan hangisidir sizce?
Ekmek israfı
Yemek israfı
İçecek israfı
Giyecek israfı
Konuşma israfı
Göz, kulak israfı
Sanal âlem israfı
Zaman israfı
Mekân israfı
Nefsin israfı
Eşya israfı
Aklın israfı
Kalbin israfı
Samimiyetin israfı
Eğitim israfı
İnsanın israfı
Bu saydıklarımız içerisinde en tehlikeli israf türü biz insanların israfıdır. Biz insanlar bizi yaratan, yaşatan, yöneten, bol rızık imkân veren, bize anne babamızdan daha şefkatli olan Rabbimize doğru akmamakla kendimizi israf ediyoruz. İçimizdeki en büyük cevher olan imana yatırım yapmamakla insanlığın faydasına hayırlı, güzel işlere kendimizi adamamakla sonsuzluk hayatını hiçe sayarcasına yaşamakla hazzımızın peşinde sürüklenmekle sevgi ve muhabbetin yerine demlenmiş kinleri beslemekle ekranlar karşısında kıymetli zamanlarımızı geçirmekle bir koca ömrü içi boş bir ceviz uğruna harcamakla kendimizi israf ediyoruz.
Asr Sûresinde Rabbimiz ikindi vaktine, zamana yemin ederek biz insanların zararda olduğunu söyler.
Şu dört gruba giren kişiler bundan hariç der:
İman edenler
Salih amel işleyenler
Hakkı tavsiye edenler
Sabrı tavsiye edenler
İmam Şâfii Asr Sûresinin önemini şu şekilde belirtir:
“ Kur’an’da başka hiçbir sûre nâzil olmasaydı şu kısacık sure bile insanların dünya ve ahiret saadetini temine yeterdi.”
Mehmet Akif Ersoy Asr Suresinin anlam içeriğini mısralarında ne güzel yansıtmış, biz insanların israf olmama sırrını da açıklamış:
Halikın nâ mütenahi adı var en başı Hakk
Ne büyük şey kul için Hakk’ı tutup kaldırmak
Hani Ashâb-ı kirâm ayrılalım derlerken
Mutlaka sûre-i vel- Asr’ı okurmuş bu neden?
Çünkü meknun o büyük sûrede esrârı felâh
Başta iman-ı hakiki geliyor sonra salâh
Sonra hak sonra sebat işte kuzum insanlık
Dördü birleşti mi yoktur sana hüsran artık
(Yaratıcının sonsuz adı var en başı “Hak”, bir kul için ne büyük sevap, değerli bir eylem Hakkı tutup ayağa kaldırmak. Hani Peygamberimizin arkadaşları ayrılalım derlerken mutlaka Asr Suresini okurlarmış acaba neden? Çünkü gizli o surede başarı ve kurtuluş sırları. Başta hakiki, tahkiki iman geliyor, sonra hayırlı amel, sonra adalet, doğruluk, haktan ayrılmama, sonra sabır gelir. İşte insanlık budur kuzum! İşte bu dördü birleşirse ( tahkiki iman, salih amel, doğruluk, sabır)artık sen zarara uğramazsın, bahtın açık olur.)
Fuzûlî yine bu konuda da bize güneş olur, şu kısa ömürde kendimizi israf etmememiz için aşağıdaki mısralarında üç konuya değinir:
Kat’ eyle âşinâluğum andan ki gayrdur
Ancak öz âşinâlarun et âşinâ mana
(Senden gayri her şeyden, masivadan alaka ve dostluğumu kes. Yalnız senin sevdiklerini bana dost et.)
Habs-i hevâda koyma Fuzûlî sıfat esîr
Yâ Rab hidâyet eyle tarîk-i fenâ mana
( Beni Fuzûlî gibi heva ve heves yani masiva arzuları içinde hapsetme, Yâ Rabbî bana fenâ, yani Hak’ta fâni olmak, yok olmak yolunu göster.)
- Gerçek dost Yaratıcımızdır ve Onu geçekten sevenlerdir. İsraf olmamamız için Hak ile ve gerçek dostlarla beraberlik gerekir.
- Hak ve hakikate adanmış bir ömür israflıktan kurtulmaktır. Sevgi ve muhabbetimizin Hak ettiği yerde olmasıdır.
- Nefsin arzularına gem vurabilmek, ona her istediğini vermemek ve onu beslememek arzu, haz hapishanesinden kurtulabilmede mücadeleci olmak.
Yine Mehmet Akif Ersoy’un aşağıdaki mısraları da kendimizi israf etmemezin en önemli yolunu gösterir:
Yer çalışsın, gök çalışsın, sen sıkılmazsan otur!
Bunların hakkında bilmem ne bahanen var mı? Dur!
*
Mâsivâ bir şey midir boş durmuyor Hâlik bile
Bak tecelli eyliyor bin şe’n-i gûnâgûn ile
( Yaratıcımız türlü türlü yeni işlerde tecelli eyliyor. Yaratıcımız bile boş durmuyor yeryüzündekilerin ihtiyacına yetişiyor. Sen nasıl tembelliği seçebilirsin, tembel, uyuşuk kalabilirsin?
Şu an pencereden baktığımda gördüğüm, yağdırılan yağmur taneleri toprağı, tüm canlıları sevindiriyor. Rabbimiz yeryüzünde bazen güneşte, bazen yağmurda, bazen rüzgârda, bazen karda tecelli ediyor. Boş durmuyor yeni yeni işlerde kendini gösteriyor. Topraktan bin bir türlü gıdaları bize ulaştırıyor. Yerde ve gökte çalışmasının tecellisini gösteriyor. Sen ey insan çalışmayı, üretmeyi sevmezsen utan. Hazır yemekten, hazıra konmaktan, beklenti içinde yaşamaktan utan ve kendini şu kısa ömürde israf etme.
Kendimizi israf etmemenin bir sırrı da başkalarından beklememek, yük olmamak, çalışmak ve üretmektir.
İsrafın her türlüsü bireysel toplumsal kayıplarımızdır. Bu dünya ve sonsuzluk hayatımız için en büyük kayıp biz insanların kendisini israf etmesidir.
En büyük israf ise kendimizi yetiştirmek ve topluma faydalı bir gayretin içine girmemektir. Bencil, hazcı, günübirlik, konfora düşkün, maneviyattan çok uzak yaşamamızdır. Orijinal değil çakma yaşamak, kendimiz olarak değil başkaları olarak yaşamaktır.
Ali ALTAYLI
