Dünyanın küçük bir köy haline geldiği, değerlerin aşındığı, değişim ve dönüşüme yetişemediğimiz bu dehşetli asırda kimlere bayram bayram olur, bayram ne zaman hakkıyla bayram olur, bugün bu konuda yazmaya çalışalım. Çocukluğumdaki bayramları özlüyorum. Bayram sabahı yılda bir sahip olduğumuz yeni elbiselerimizi giyer, kapı kapı dolaşır, elimizdeki rengârenk poşetlere daha fazla şeker ve mutluluk koyma telaşına düşerdik. Elimizdeki poşetlere ne kadar çok şeker toplarsak o kadar çok mutlu olurduk; çünkü elbise, ayakkabı gibi şeker ve lokumlar da çok fazla elimize geçmezdi. Yokluktan sonra gelen varlık biz çocukları çok mutlu eder, tarifsiz huzur, mutluluk verirdi. Büyüklerin ellerini öpmekteki kârımız birkaç şekere sahip olmak ve samimi edilen duanın kulaklarımızda yankı bulmasıydı.
Geçmiş yıllardaki bayramlarımız bize niçin küstü, nerelere göç etti bilen var mı? Değişen, farklılaşan bayramlar mıydı yoksa bizler mi? Çocukluğumuzdaki bayram günlerinde, insanların gözlerinde ve yüzlerinde beliren samimiyet, doğallık, neşe nereye gizlendi gören var mı? Bayramdan bayrama sahip olduğumuz yeni elbiseler ve ayakkabıların tarifsiz mutluluğunu yaşayan çocuklar var mı günümüzde acaba? Çocukların isteklerinin hemencecik yerine getirildiği ve imkânların daha geniş olduğu günümüzde çocuklar bayramların gelmesini iple çekiyor mu acaba? Bayram günlerini tatile çeviren ve sevdiklerinin ziyaretini unutan, erteleyen bizlere bu bayramlar ne söyler? Hakkın hatırını kendi hatırından üstün tutarak ufak tefek kırgınlıkları bir tarafa bırakarak demlenmiş kinlere mağlup olmayan yakın uzakla kucaklaşan, buluşan, sevişen, içten muhabbet ederek birbirini anlamaya çalışan insanları bayramlarda özler olduk, sayıları azalsa da var olması bizleri mutlu ediyor.
Kimlere hakkıyla bayram bayram olur. Bayramı kendilerine, ailelerine, yakınlarına, ülkelerine gerçek manada bayram edenlerin özellikleri ve eylem planları şu şekildedir:
Bayram sabah güneş doğmadan önce kalkarlar ve bayram namazını camide kıldıktan sonra ilk önce hanımı ve çocuklarıyla bayramlaşırlar.
Genellikle sabah kahvaltısını anne babanın evinde diğer dışardan gelen kardeşlerle beraber yaparlar. Aynı anadan doğan ya da doğmayan kardeşler bayramlaşır. Özlem, sevgi ve muhabbetleri birbirine akar. Bazı yörelerimizde kan bağı olan akrabalar bir sofra etrafında toplanır ve bayramlaşırlar.
Önce çocuklar mutlu edilir, harçlıklar, hediyeler verilir. Çoktan beri görmedikleri kan bağı olan akranlarıyla buluşurlar. Küçüklerdeki kaynaşma, büyüklerin varsa donuk yüzlülüğünü, küçük kin, geçmiş çıkar adacıklarından kaynaklanan problemleri giderir.
Suyun ateşi söndürdüğü gibi bayramlarda bizim küslük ateşlerimizi söndürür. Bayram namazını kılıp önce içimizde barıştığımız komşu, akraba, diğer insanlarla dışımızdan da barışırız. Uzaktalarsa arar, bayramlarını tebrik eder; yakınlardalarsa ziyaret eder, bayramların kin ateşini söndürdüğünü, dinimizin sulh ve muhabbetten yana olduğunu gösteririz.
Orucun mükâfatı olarak bayram yapmamızı isteyen dinimiz, camide saf saf olan, omuzları birbirine değen bireylerin bayramda kaynaşmaları, birbirlerinin gönüllerine, evlerine doğru akmalarını ister. Rablerinin isteklerini önceleyerek, kendi akıllarının ve isteklerinin emrine dur demesini bilirler.
Bayramlar büyüklerin hatırlandığı ve dualarının alındığı, küçüklerin sevindirildiği zaman dilimleridir. Kendimizle hesaplaşma ve içsel kirlerden arınba çabamızdır. O erler ki asıl bayramın zihinsel ve içsel kirlerden arınmak ve aşkın bir düşünceyle hayatı ve içindekileri okumak olduğunu bilirler.
Modernite ne der, el âlem ne der, aklım ne der, nefsim ne der, keyfim ne dere göre dini bayramlara bakarak içini boşaltmazlar. Üç, dört günü çok iyi değerlendirerek Yaratıcılarını ve varlıkların seçilmişini memnun etmeye çalışırlar.
Asla kendilerine yalnızlık, kin, nefret, öfke, benlik duvarları örmezler. Bayramlarda temeli çürük enaniyet kalelerini yıkarlar ve Hakka ve insanlara doğru yol alırlar.
Selim Seven “Bugün Bayram” şiirinde ölüm uykusuna yatmış eski bayramları canlandırma özlemi duyar.
Bugün bayram…
Bari siz erken kalkın çocuklar…
Uyandırın,
Ölüm uykusuna yatmış eski bayramları,
Gidin konu komşuyu kaldırın,
Rahat bırakmayın…
Bir iki küçük şeker alın,
Yerine ufacık çehrenizdeki gülümsemeyle,
Unutulmuş bayramın mutluluğunu tattırın…
*
Bugün bayram…
Haydi, koşun çocuklar…
Kahvehane köşelerinde,
Kâğıt parçalarıyla ömür çürüten babalara,
Çeyrek altın günlerinden,
Önüne bakmayı unutan annelere,
Sizin belki de azıcık ucundan tattığınız,
Eski bayramları hatırlatın…
…
Bugün bayram…
Hadi çocuklar,
Bayramı yürekten yaşayan dedeler,
Sizi bekler…
Ellerinde ufacık şekerlerle
Pencerenin önünde kapıyı gözleyen neneler,
Siz gitmezseniz küserler…
*
Bugün bayram…
Bari siz erken kalkın çocuklar…
Uyandırın,
Ölüm uykusuna yatmış eski bayramları,
Gidin konu komşuyu kaldırın,
Rahat bırakmayın…
Bir iki küçük şeker alın,
Yerine ufacık çehrenizdeki gülümsemeyle,
Unutulmuş bayramın mutluluğunu tattırın…
Kimlere, bayram bayram olur?
Önce içini güzelleştirenlere ve Yaratıcıyı hayatının içine katmak için nefsiyle, şahsi çıkarlarıyla ve çevresiyle mücadele edenlere ve barıştan yana olup insanlara tüm yaratılmışa doğru akanlara bayram bayram olur. Yoksa bayramın sadece ismi olur.
Ülkemiz ve tüm ümmeti Muhammedin güzel insanlarının Ramazan Bayramı mübarek olsun. Bu bayramların içini hakkıyla niyet ve eylemle doldurarak pek çok şefkatli Yaratıcımız bizlere Sonsuzluğun bayramını da hak etmeyi nasip etsin.
Ali Altaylı
