Günler yerini haftalara, haftalar aylara, aylar yıllara bırakırken kulaklarımızın üzerindeki beyaz saçlar çoğalırken saçlarımız bize veda edip alnımızdan yukarıya doğru bir yol oluşurken ara ara ölümle yüzleşmek gerekiyor. Bir gün biz zamansız bu diyardan göçüp gideceğiz bu bir gerçek, çoğumuz için acı ama yüzde yüz gelecek hakkında emin olduğumuz bir hakikat.
Karaman’ımızın unutulmayacak şairi Bekir Sıtkı Erdoğan rubaisinde ne güzel ifade etmiş.
Bir gün, elbette bu gözlerden akan yaş kesilir!
Kapanır cümle rızıklar; su biter, aş kesilir…
Ve asırlarca susar, bir kara toprak yığını;
Bu sağır kubbenin altında, cihan taş kesilir!
Peki, ölüm bizi zamansız bulmadan içeceğimiz su ve yiyeceğimiz ekmek kesilmeden ne yapmalı?
Divan edebiyatı şairi bize bu konuda yardımcı oluyor.
Bir amel kıl dest ü pâyın var iken
Ömürden destinde payın var iken
(Elin ayağın tutuyorken ve hayatından sana ayrılan hissen duruyorken henüz vakit varken bir amelde bulun, ömür denilen sermaye elinde iken çalış, faydalı ol.)
“Şair burada, “ömrünün hepsi her an her şeyiyle sana ait değil; yaratılıştan sana verilen bütün azalarını her an dilediğin gibi kullanamazsın”, diyor. İyisi mi sen yaşadığın hayattan, sana ayrılan kısımdan geriye kalacak bir eser bırak. Aynı azalarla hiçbir şey yapamayacağın zamanların da gelecek, haberin olsun! Bir gün gelecek ve geçmişte yapabildiğin çok değerli işlerin hiçbirini yapamayacaksın. “Sonra yaparım” diye de kendini kandırma sakın. Hadisi Şerif diyor ya: Yarın yaparım diyen aldandı!”
Zaman kimilerini küçültüyor, yutuyor; kimilerini de yüceltiyor ve kalıcılaştırıyor. Öncelikle bir insanın bir amacı olmalı, tutkulu bir hedefi olmalı, ulvi bir gayesi olmalı, belirlenmiş bir vizyonu olmalı bir insanın. Yoksa her şeyi benliği hazları ve çıkarı için tüketir. Zamanı, havayı, suyu, sevgiyi, saygıyı bütün değerleri.
Seyyid Vehbi bir beytinde şöyle diyor:
Pâye-i fersûde-i sahrâ-yı taleb olmayıcak
Âdeme kendi ayağı ile devlet gelmez
(Aradığın, İstediğin hedefin peşinde ayağın yorulmaz, ayakkabın eskimez ise boş yere talihinin yaver gitmesini, payenin yükselmesini bekleme. Devlet, insana kendi ayağı ile gelmez.)
Altın değerinde bir mısra: “Âdeme kendi ayağı ile gelmez devlet.” Akılda tutulacak, cepte taşınacak, notların en kıymetli yerine nakşedilecek bir söz! İstediğin bir şeyi sen arayıp bulacaksın, aranan gelip seni bulacak değil. İnsanlar vardır, bir şeyi isterken ona ulaşmak için bir çabaları, gayretleri olmaz. Amaçlarına varmak için gayret göstermek yerine, hedeflerinin kendilerine gelmesini bekler, onun kendilerine geleceğini zannederler. Bu bekleme her seferinde hüsranla sona erer, ama ders alanlar çok azdır.
Mehmet Akif Ersoy ne güzel mısralarına yansıtmış:
Dolaş da yırtıcı aslan kesil, behey miskin!
Niçin yatıp, kötürüm tilki olmak istersin?
Elin, kolun tutuyorken çalış, kazanmaya bak!
Ki artığınla geçinsin senin de bir yatalak.
Konfor, tembellik, hazırcılık, gücü kudreti olduğu halde devletten, vakıftan, şahısların sırtından geçinmek hem dünyada hem ukbada kaybettiriyor. Helalinden çalışan, üreten bir insan hem kendine hem ailesine hem çevresine faydalı olabilir; izzetli yaşar, izzetli ölür.
Sadece dünya için hırsla tutkuyla aşkla çalışmak da bize iyi gelmiyor. Ölümün olduğu bir diyarda ölümün arkası için de çalışmak, eser bırakmak, iyi niyetle güzel bir çalışma bırakmak da inanmış bir insanın da en büyük bir hedefi olsa gerek.
Duhâ Sûresi 4,5. ayetlerde Rabbimiz, Peygamber Efendimiz ve bizler için ahiretin dünyadan daha hayırlı olduğunu söyler:
Senin için sonu önünden ahiret dünyadan kesinlikle daha hayırlıdır. İleride Rabbin sana verecek, öyle verecek ki, razı olacaksın.
Cenâb-ı Hakkʼın bir sâlih kuluna yardımını bildiriyor Câfer-i Sâdık Hazretleri:
“Allah Teâlâ dünyaya şöyle vahyetti:
“Ey dünya! Bana hizmet edene (yani Hak yolunda gayret gösterene) sen de hizmet et. (İhtirasına mağlûp olup) sana hizmet edeni ise kendi işlerinde yor ve yıprat onları.”
İşte; “Çalışmıştır, boşuna.” (el-Ğâşiye, 3)
Necip Fazıl Kısakürek, mezarına birlikte girecek şeyi kazan der ve ekler:
“Ticaretin tüm ziyan”diye bir ses rüyada;
Mezarına birlikte girecek şeyi kazan.
Seni gözleyen eşya, bitpazarı dünyada,
Patiska kefen, çürük teneşir, isli kazan.
*
Minarede” ölü var” diye bir acı selâ..
Er kişi niyetine saf saf Namaz ne âlâ!
Böyledir de ölüme kimse inanmaz hâlâ!
Ne tabutu taşıyan, ne de toprağı kazan.
Kısaca fırsat varken sayılı günlerimiz dolmamışken “Bir amel kıl dest ü pâyın var iken/
Ömürden destinde payın var iken” dünyaya ve özellikle dünya hayatımızın bitiminden sonra başlayacak kabrin arkasındaki hayatımız için bir hayırlı iş yapabilmek, bir değerli çalışmanın, eylemin içinde olabilmek dünyadaki en büyük başarımızdır. İnsanlığın derdiyle dertlenmek kendi dertlerimizi sigortalamak gibi bir şeydir. Tek derdimiz dünya ve kendi arzularımız, çıkarımız olduğunda ise dertler çoğalarak etrafımızı bir sarmaşık otu gibi sarmaktadır.
ALİ ALTAYLI
